For English below.
Christiane Wolfaart volgt momenteel de master Supply Chain Management in Rotterdam, nadat zij eerder Bedrijfskunde studeerde en een master Marketing Marketing afrondde aan de Rotterdam School of Management (RSM). Duurzaamheid loopt als een rode draad door haar academische pad: tijdens haar eerste masterscriptie deed ze al onderzoek naar kweekvlees.
Christiane werd geattendeerd op het LDE Thesis Lab. Binnen dit lab schrijf je je scriptie op basis van een ‘real life challenge’. Eén case sprong er meteen uit voor haar. Het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) zocht een student die wilde onderzoeken hoe duurzaamheidscriteria geïntegreerd kunnen worden in het inkoopproces van medicijnen. Dit werd gefaciliteerd door de community Groene Zorg van het Leiden-Delft-Erasmus Centre for Sustainability. Een vraagstuk precies op het snijvlak van duurzaamheid, zorg en supply chain management.
In dit blog deelt Christiane haar ervaring en vertelt ze hoe ze zich persoonlijk en professioneel heeft ontwikkeld door deel te nemen aan het LDE Thesis Lab. Een ervaring die haar zelfs naar Malmö bracht, waar zij haar scriptieresultaten mocht delen tijdens een internationaal zorgcongres.
Onderzoek naar duurzame inkoop van medicijnen
Voor haar scriptie dook Christiane in de vraag hoe duurzaamheid een structurele plek kan krijgen in het inkoopproces van medicijnen. Ze deed dit onderzoek voor iZAAZ, de gezamenlijke inkooporganisatie voor geneesmiddelen van alle Nederlandse UMC’s, waar in een pilot voor het eerst duurzaamheidscriteria werden opgenomen in een tender.
“Ik ben aan de slag gegaan met het verbeteren van de vragenlijst voor inkopers. Concreet betekent dit dat leveranciers bij het reageren op een offerte niet alleen prijs- en kwaliteitsinformatie aanleveren, maar ook een uitgebreide duurzaamheidsvragenlijst moeten invullen. Daarin komen onderwerpen aan bod als milieucertificering, afvalwaterverwerking en de herkomst van werkzame stoffen. Ook wordt uitgevraagd waar medicijnen worden geproduceerd en verpakt, omdat deze stappen vaak in verschillende landen plaatsvinden”, legt Christiane uit.
Om te begrijpen hoe dit nieuwe proces in de praktijk werkte, deed Christiane interviews met zowel leveranciers als inkopers. Aan de leverancierskant was ze vooral benieuwd naar hun ervaringen. “Hoe vonden jullie het om al deze vragen in te vullen? Wat doen jullie in het algemeen aan duurzaamheid en is er informatie die niet werd uitgevraagd, maar die jullie wel hadden kunnen delen?”
Aan de kant van de inkopers lag de focus juist op de beoordeling van al die informatie. “We hebben nu alle informatie, maar hoe maken we daar een objectieve beoordeling van in plaats van een subjectieve?”, vertelt Christiane. Daarbij speelde ook de praktische kant een grote rol. Omdat er binnen de ziekenhuisinkoop van geneesmiddelen het hele jaar door veel tenders lopen, is het proces erg arbeidsintensief. “De vraag was dan ook: hoe kunnen we dit zo efficiënt mogelijk meenemen, en kunnen we een deel automatiseren?”
Door gesprekken te voeren aan beide kanten van de keten kreeg Christiane een compleet beeld van het proces. Zo kon ze concrete verbeterpunten formuleren voor een duurzamer en efficiënter inkoopproces.
Wat nodig is om de medicijnketen te verduurzamen
Uit haar onderzoek haalde Christiane drie kernpunten die volgens haar cruciaal zijn voor het verduurzamen van de farmaceutische keten.
In eerste instantie is dat samenwerking. “Voor een farmaceutische keten moet er echt een ketenaanpak zijn. Op eilandjes werken, dat gaat gewoon niet. De keten bestaat uit veel verschillende stakeholders, van producenten en distributeurs tot inkoopgroepen en zorgverzekeraars, die allemaal invloed hebben op duurzame keuzes.”
Voor een farmaceutische keten moet er echt een ketenaanpak zijn. Op eilandjes werken, dat gaat gewoon niet.
Daarmee samenhangend is transparantie volgens haar onmisbaar. “Als je wil gaan verduurzamen, dan moet je wel weten wat er gebeurt in de keten. Door meer samen te werken ontstaat meer vertrouwen, wordt duidelijk waar de hotspots zijn, waar de grootste uitstoot plaatsvindt en waar verbeterkansen liggen.”
Tot slot benadrukt Christiane dat duurzaamheid geen eenvoudige puzzel is. “De farmaceutische industrie is complex.” Vooral in de generieke markt is de ruimte om te investeren beperkt. “Daar is heel veel prijsconcurrentie, waardoor de winstmarge gewoon heel klein is.” Verduurzaming vraagt daarom om een langetermijnblik, waarin men zich er bewust van moet zijn dat niet alles van de ene op de andere dag verandert.
Van scriptie naar internationaal podium
“Een onverwachte en bijzondere uitkomst van mijn deelname aan het Thesis Lab was de uitnodiging om mijn onderzoek internationaal te presenteren.” Christiane werd benaderd door Elisa Frenz, CEO van Health Proc Europe, nadat haar universitair coach haar had doorgestuurd. “Het was heel gaaf om dit bericht te krijgen.”
Een onverwachte en bijzondere uitkomst van mijn deelname aan het Thesis Lab was de uitnodiging om mijn onderzoek internationaal te presenteren.
Afgelopen november mocht ze haar scriptieresultaten presenteren tijdens een workshop in Malmö, als neven-bijeenkomst van de 7th Nordic Conference on Sustainable Healthcare, georganiseerd door het Nordic Center for Sustainable Healthcare. De workshop stond in het teken van duurzame inkoop van geneesmiddelen en bracht stakeholders uit dertien verschillende landen samen. “Het ging er echt om: hoe kunnen we dit Europees breder trekken? Want leveranciers zitten natuurlijk in allerlei landen en Nederland is maar een klein onderdeel van het geheel. Het was heel interessant om te horen hoe alle verschillende landen dit vraagstuk aanpakken.” Daarnaast kreeg Christiane de kans om presentaties bij te wonen van toonaangevende bedrijven in de sector.
Verrassend inzichten uit het onderzoek
Tijdens haar onderzoek viel het Christiane vooral op hoe complex de samenwerking binnen de zorgketen is. Alle schakels in de keten hebben met elkaar te maken en delen de wens om te verduurzamen, maar in de praktijk blijkt dat niet altijd eenvoudig. “Iedereen vindt dat het beter en duurzamer moet. Tegelijkertijd spelen financiële overwegingen een belangrijke rol bij besluitvorming, waardoor duurzame keuzes soms lastig zijn door te voeren.”
Ook aan de kant van inkopers zag ze een duidelijke zoektocht. De wil om duurzamer in te kopen is er, maar er bestaat onzekerheid over hoe dat het beste kan worden aangepakt en wat de gevolgen zijn. “Op het moment dat wij daar wat meer geld voor betalen, gaan ook de zorgkosten omhoog.”
Wat Christiane niet had voorzien, was hoe groot de rol van communicatie daarin is. “Heel veel mensen willen wel, maar weten nog niet goed hoe. Betere afstemming en samenwerking kunnen helpen om duurzaamheid stap voor stap verder te brengen binnen de zorg.”
Haar boodschap aan zorgorganisaties
Als Christiane één boodschap mag meegeven aan zorgorganisaties die willen starten met duurzame inkoop, dan is het vooral: gewoon doen. “Er wordt soms heel lang nagedacht en vergaderd over hoe we dit het beste kunnen doen, maar de eerste keer dat je iets doet, gaat het nooit perfect zijn. Het is altijd een leerproces. Je wordt elke keer een beetje beter.”
Daarnaast benadrukt ze het belang van samen leren en kennis delen. “Ga vooral met elkaar in gesprek, want dan kun je ook samen leren.” Daarbij verwijst ze naar een term die ze vaak hoorde tijdens het Thesis Lab: ‘proudly copied’. “Als iets bij iemand anders succesvol is, neem het mee, probeer het en pas het aan zodat het bij je eigen situatie past.” Duurzaamheid is geen concurrentievraagstuk. We moeten het samen doen.”
Waarom je moet deelnemen aan een LDE Thesis Lab
Christiane ontdekte tijdens het Thesis Lab hoe breed de mogelijkheden zijn binnen de zorg voor iemand met een achtergrond in supply chain management. “Ik heb een hele nieuwe industrie leren kennen en dat heeft me ook echt enthousiast gemaakt. Waar ik eerder dacht dat de gezondheidszorg vooral toegankelijk is voor studenten met een farmaceutische of (bio)medische achtergrond, realiseerde ik mij dat supply chain management in de zorgsector ook een grote rol speelt.”
Ik heb een hele nieuwe industrie leren kennen en dat heeft me ook echt enthousiast gemaakt.
Het Thesis Lab hielp haar ook om gerichter na te denken over haar toekomst. Door gesprekken met partijen uit de farmaceutische sector kreeg ze een beter beeld van de carrièremogelijkheden. Dat maakte de stap naar de zorg voor haar ineens een stuk toegankelijker.
Daarnaast benadrukt Christiane de meerwaarde van het werken binnen een Thesis Lab-groep. “De studenten in de groep komen uit verschillende opleidingen en werken aan uiteenlopende duurzaamheidsthema’s, maar tijdens het schrijven van je scriptie loop je vaak tegen dezelfde uitdagingen aan. Je kan dus echt goed sparren met elkaar. Bovendien ga je op een heleboel excursies, dus dat maakt het ook leuk. Zonder twijfel raad ik iedere student aan om mee te doen aan een Thesis Lab.”
Je kan echt goed sparren met elkaar. Bovendien ga je op een heleboel excursies, dus dat maakt het ook leuk.
LDE Thesis Labs 2026 van start
Deze maand is een nieuwe groep van 95 studenten gestart met de LDE Thesis Labs 2026.
Benieuwd naar hun traject en resultaten? Bekijk dan deze webpagina en LinkedIn pagina voor updates. Ben je als masterstudent geïnteresseerd in deelname aan een Thesis Lab? Houd dan ook deze pagina’s in de gaten.
Tekst: Sifra Hordijk
English
Christiane Wolfaart shares her experience with the LDE Thesis Lab Green Healthcare
Christiane Wolfaart is currently studying for a Master’s in Supply Chain Management in Rotterdam, having previously completed a Bachelor’s in Business Administration and a Master’s in Marketing at Rotterdam School of Management (RSM). Sustainability runs as a common thread throughout her academic journey: for her first Master’s thesis, she conducted research into cultivated meat.
Christiane was made aware of the LDE Thesis Lab, where students write their thesis based on a real-life challenge. One case immediately stood out to her. Leiden University Medical Center (LUMC) was looking for a student to investigate how sustainability criteria could be integrated into the procurement process for medicines. This project was facilitated by the Green Healthcare community of the Leiden–Delft–Erasmus Centre for Sustainability. It was a challenge positioned exactly at the intersection of sustainability, healthcare and supply chain management.
In this blog, Christiane shares her experience and explains how she developed both personally and professionally by taking part in the LDE Thesis Lab. An experience that even took her to Malmö, where she was able to present her thesis results at an international healthcare conference.
Research into the sustainable procurement of medicines
For her thesis, Christiane explored how sustainability can be structurally embedded in the procurement process for medicines. She conducted this research for iZAAZ, the joint procurement organisation for medicines of all Dutch university medical centres, where sustainability criteria were included in a tender for the first time as part of a pilot.
“I started working on improving the questionnaire for procurement officers. In concrete terms, this means that when responding to a tender, suppliers are not only required to provide price and quality information, but also to complete an extensive sustainability questionnaire. This covers topics such as environmental certification, wastewater treatment and the origin of active pharmaceutical ingredients. It also asks where medicines are produced and packaged, as these steps often take place in different countries,” Christiane explains.
To understand how this new process worked in practice, Christiane conducted interviews with both suppliers and procurement officers. On the supplier side, she was particularly interested in their experiences. “What was it like to complete all these questions? What do you generally do in terms of sustainability and was there information that wasn’t requested but that you could have shared?”
On the procurement side, the focus was instead on how all this information is assessed. “We now have all the information, but how do we turn that into an objective assessment rather than a subjective one?” Christiane explains. The practical side also played a major role. Because many tenders for medicines run throughout the year within hospital procurement, the process is very labour-intensive. “So, the question was: how can we incorporate this as efficiently as possible, and can we automate part of it?”
By speaking to both sides of the supply chain, Christiane gained a complete picture of the process. This enabled her to formulate concrete improvement points for a more sustainable and efficient procurement process.
What is needed to make the pharmaceutical supply chain more sustainable
From her research, Christiane identified three key points that she believes are crucial for making the pharmaceutical supply chain more sustainable.
First and foremost, this is collaboration. “For a pharmaceutical supply chain, there really needs to be a chain-wide approach. Working in silos simply doesn’t work. The chain consists of many different stakeholders, from manufacturers and distributors to procurement groups and health insurers, all of whom influence sustainable choices.”
For a pharmaceutical supply chain, there really needs to be a chain-wide approach. Working in silos simply doesn’t work.
Closely linked to this, transparency is indispensable in her view. “If you want to make things more sustainable, you need to know what is happening in the supply chain. By working together more closely, greater trust is created, it becomes clear where the hotspots are, where the largest emissions occur and where opportunities for improvement lie.”
Finally, Christiane emphasises that sustainability is not a simple puzzle. “The pharmaceutical industry is complex.” Especially in the generics market, there is limited room to invest. “There is a lot of price competition, which means profit margins are very small.” Sustainability therefore requires a long-term perspective, with the awareness that not everything can change overnight.
From thesis to international stage
“An unexpected and special outcome of my participation in the Thesis Lab was the invitation to present my research internationally.” Christiane was approached by Elisa Frenz, CEO of Health Proc Europe, after her university coach had forwarded her work. “It was really exciting to receive that message.”
An unexpected and special outcome of my participation in the Thesis Lab was the invitation to present my research internationally.
Last November, she was able to present her thesis results during a workshop in Malmö, as a side event of the 7th Nordic Conference on Sustainable Healthcare, organised by the Nordic Center for Sustainable Healthcare. The workshop focused on the sustainable procurement of medicines and brought together stakeholders from thirteen different countries. “It was about how we can scale this up more broadly across Europe. After all, suppliers operate in many different countries and the Netherlands is only a small part of the bigger picture. It was very interesting to hear how all the different countries are approaching this challenge.” In addition, Christiane had the opportunity to attend presentations by leading companies in the sector.
Surprising insights from the research
During her research, Christiane was particularly struck by how complex collaboration within the healthcare supply chain is. All links in the chain are interconnected and share the ambition to become more sustainable, but in practice this is not always straightforward. “Everyone agrees that things need to improve and become more sustainable. At the same time, financial considerations play a major role in decision-making, which can make sustainable choices difficult to implement.”
She also observed a clear sense of uncertainty among procurement officers. The willingness to procure more sustainably is there, but there is uncertainty about how best to approach this and what the consequences will be. “When we pay more for this, healthcare costs will also increase.”
What Christiane did not anticipate was how significant the role of communication would be. “A lot of people want to do better, but don’t yet know exactly how. Better coordination and collaboration can help move sustainability forward step by step within healthcare.”
Her message to healthcare organisations
If Christiane could give one message to healthcare organisations that want to start with sustainable procurement, it would be this: just do it. “Sometimes a lot of time is spent thinking and discussing how best to approach this, but the first time you do something, it will never be perfect. It is always a learning process. You get a little better each time.”
She also stresses the importance of learning together and sharing knowledge. “Above all, talk to each other, because that’s how you learn together.” In this context, she refers to a term she often heard during the Thesis Lab: ‘proudly copied’. “If something works well elsewhere, take it, try it and adapt it to fit your own situation.” Sustainability is not a competitive issue. We must do it together.
Why you should take part in an LDE Thesis Lab
During the Thesis Lab, Christiane discovered how broad the opportunities within healthcare are for someone with a background in supply chain management. “I discovered a whole new industry, and that genuinely excited me. Where I previously thought healthcare was mainly accessible to students with a pharmaceutical or (bio)medical background, I realised that supply chain management also plays a major role in the healthcare sector.”
I discovered a whole new industry, and that genuinely excited me.
The Thesis Lab also helped her think more clearly about her future. Through conversations with organisations in the pharmaceutical sector, she gained a better understanding of career opportunities. This suddenly made the step towards healthcare feel much more accessible to her.
In addition, Christiane highlights the added value of working within a Thesis Lab group. “The students in the group come from different study programmes and work on a wide range of sustainability themes, but when writing your thesis, you often run into the same challenges. It provides an excellent opportunity to exchange ideas and reflect together. On top of that, you go on lots of excursions, which also makes it fun. Without a doubt, I would recommend every student to take part in a Thesis Lab.”
It provides an excellent opportunity to exchange ideas and reflect together. On top of that, you go on lots of excursions, which also makes it fun.
LDE Thesis Labs 2026 kick off
This month, a new group of 95 students has started the LDE Thesis Labs 2026. Curious about their journey and results? Keep an eye on the website and LinkedIn page for updates. Are you a master’s student interested in taking part in a Thesis Lab? Then be sure to follow these pages as well.
Text: Sifra Hordijk